Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Krakowskie Sympozja Ontologiczne

Co roku zazwyczaj w czerwcu zapraszamy do Krakowa na jednodniowe sympozjum poświęcone wybranym zagadnieniom ontologicznym. 

2021

Sympozjum Identyczność. Perspektywa historyczna i systematyczna odbędzie się w piątek 26 lutego 2021 roku w godzinach 10.00-17.00 na platoformie MS Teams (kod szybkiego dostępu: rpec78a).  

 

10.00-10.30 Martyna Koszkało, Zasada jednostkowienia a zasada identyczności. Od Arystotelesa do Jana Dunsa Szkota

10.30-11.00 Jan Kiełbasa, Czy jedność formy substancjalnej jest warunkiem tożsamości człowieka? Średniowieczne konfrontacje

11.00-11.30 Dyskusja 

11.30-12.00 Jadwiga Guerrero van der Meijden, Czy osoba jest egzemplarzem danego typu? Jednostkowość numeryczna osób i rzeczy w myśli Edyty Stein

12.00-12.30 Paweł Rojek, Trójca Święta i problem identyczności

12.30-13.00 Dyskusja 

14.00-14.30 Tomasz Bigaj, O identyczności cząstek elementarnych

14.30-15.00 Błażej Skrzypulec, Percepcja braku a brak percepcji

15.00-15.30 Dyskusja

15.30-16.00 Andrzej Rygalski, Tożsamość a paradoks Perzanowskiego

16.00-16.30 Sebastian T. Kołodziejczyk, Identyczność transcendentalna i kategorialna: między konstytucją a deskrypcją

16.30-17.00 Dyskusja i zakończenie

Wydarzenie na FB.

Martyna Koszkało
Zasada jednostkowienia a zasada identyczności. Od Arystotelesa do Jana Dunsa Szkota.

W referacie zostaną przedstawione związki między pojęciem indywidualności i pojęciem identyczności w koncepcjach filozoficznych wybranych autorów starożytnych i średniowiecznych (Arystoteles, Boecjusz, Bonawentura, Tomasz z Akwinu, Jan Duns Szkot). Przy założeniu, że: 1) istnieją indywidua, 2) mają one indywidualność - to jest pewną własność(ci), charakterystyczną(e) jedynie dla indywiduów, 3) istnieje przyczyna owej indywidualności (zasada jednostkowienia), zostaną wyeksplikowane różnice między omawianymi stanowiskami filozoficznymi w sporze o zasadę jednostkowienia. Sądzę, że pojęcie zasady jednostkowienia powinno zostać przynajmniej częściowo ujednoznacznione przez wyróżnienie: zasady numerycznego uwielokrotnienia bytów w obrębie gatunku, zasady (przyczyny) jedności, zasady zróżnicowania, zasady trwania w czasie (identyczności).


Jan Kiełbasa 
Czy jedność formy substancjalnej jest warunkiem tożsamości człowieka? Średniowieczne konfrontacje

Przedmiotem wystąpienia będzie dyskusja toczona w XIII i XIV stuleciu na temat jedności bądź wielości form substancjalnych w człowieku. Z konfrontacji  argumentów i kontrargumentów formułowanych przez uczestników ówczesnego sporu, zebranych w trzech dziełach z epoki (De unitate formae Idziego z Lessines, De gradu formarum Ryszarda z Mediavilla i Quaestiones ordinariae Henryka z Harclay), zostaną wyprowadzone wnioski dotyczące tego, co jest wymagane dla ukonstytuowania tożsamości człowieka. Innymi słowy, zostaną podane i w krytycznej dyskusji sprawdzone założenia i warunki konstytuowania się tożsamości człowieka na gruncie koncepcji monistycznej i pluralistycznej w kontekście średniowiecznej metafizyki form substancjalnych. Konfrontacja wybranych koncepcji będzie przeprowadzana głównie na podstawie argumentów filozoficznych (rationes logicales et philosophicae), z uwzględnieniem argumentów teologicznych (rationes theologicae) tam, gdzie zdają się mieć wyraźny wpływ na zajmowane przez uczestników sporu stanowiska.


Jadwiga Guerrero van der Meijden

Czy osoba jest egzemplarzem danego typu? Jednostkowość numeryczna osób i rzeczy w myśli Edyty Stein

Przyjmuje się, że identyczność numeryczna ma charakter zero-jedynkowy, co oznacza, że albo coś jest numerycznie tym oto albo jest numerycznie różne. Zasadę ścisłej determinacji można podważyć argumentem znanym od czasów Plutarcha jako Statek Tezeusza. W swojej krytyce Tomaszowej koncepcji principium individuationis jako materii oznaczonej, Edyta Stein uwypukla różnicę pomiędzy jednostkowością osób i jednostkowością rzeczy, argumentując, że osoby charakteryzuje wyższy stopień identyczności. W swoim wystąpieniu przedstawię jej teorię zasady jednostkowienia i omówię znaczenie silnej identyczności osobowej dla zasady ścisłej determinacji. W efekcie odpowiem na postawione w tytule pytanie czy osoby można uznawać za jednostkowe egzemplarze danego typu.

Paweł Rojek 

Trójca Święta i problem identyczności

Nauka o Trójcy Świętej głosi, że jeden Bóg tym samym co Ojciec, Syn i Duch Święty, choć jednocześnie trzy osoby boskie różnią się od siebie nawzajem. W ostatnich latach Trójca stała się przedmiotem intensywnych dyskusji na gruncie metafizyki analitycznej. Chciałbym przedstawić pewne stanowiska w kwestii odróżniania osób boskich inspirowane różnymi rozwiązaniami sławnego problemu wskazanego przez Maxa Blacka. Jego nieodróżnialne żelazne kule są zresztą o wiele trudniejsze do analizy niż osoby boskie. Przedstawię prowadzące chyba do herezji stanowiska teorii substratów i teorii tropów, a także bardziej ortodoksyjną koncepcję odwołującą się do słabej nieodróżnialności w sensie Quine’a. Na koniec spróbuję naszkicować możliwe rozwiązanie opierające się na egzystencjalnej teorii jednostkowienia. 


Tomasz Bigaj

O identyczności cząstek elementarnych

W referacie omówię problem identyfikacji i odróżnialności obiektów kwantowych. Zarysuję dwa podejścia do identyfikacji kwantów - "ortodoksyjne" i "heterodoksyjne" - i wynikające z nich konsekwencje dotyczące statusu metafizycznej zasady tożsamości przedmiotów nieodróżnialnych. Wspomnę również o trzech logicznych typach odróżnialności - absolutnej, relatywnej i słabej. Omówię rolę odróżnialności słabej w ortodoksyjnej koncepcji identyfikacji. W dalszej części poruszę zagadnienie identyczności diachronicznej (transtemporalnej) i kontrfaktycznej (transświatowej) w odniesieniu do cząstek.


Andrzej Rygalski


Tożsamość a paradoks Perzanowskiego

Mało znany tekst Jerzego Perzanowskiego Una caratterizzazione del monismo wraz z kontekstem, w którym powstał, wart jest przypomnienia z kilku powodów. Należący do wczesnej fazy dyskusji nad dowodem ontologicznym Gödla, przedstawia na tle przewijającej się przez całe dzieje filozofii, a skumulowanej w dyskusji Leibniza ze Spinozą, dychotomii monizm-pluralizm, teorię Gödla, wykazuje jej niesprzeczność przez podanie (monistycznego) modelu, analizuje detale rozumowania, pokazuje zalety argumentacji, ale pozwala także zrekonstruować  – co prawda dość zawoalowaną, ale wyraźną – krytykę. A skoro teoria jest niesprzeczna, dowód istnienia bytu najbardziej pozytywnego formalnie poprawny, a ów najpozytywniejszy byt zgodnie z powszechną intuicją ma być przedmiotem czysto logicznym, to pojawia się paradoks: istnienie przedmiotu czysto logicznego wraz z zasadą tożsamości implikuje bowiem tezę monistyczną. Dlatego Perzanowski omawia także różne możliwości zablokowania tego paradoksu. Warto wreszcie także zwrócić uwagę na formalne podobieństwo rozumowania Perzanowskiego do innych, bardziej znanych argumentów filozoficznych. 


Błażej Skrzypulec
Percepcja braku a brak percepcji

W zupełnie ciemnym pomieszczeniu nic nie widzimy. Nie widzimy również nic, co znajduje się za naszymi plecami. Choć obie te sytuacje są przypadkiem ‘niewidzenia’, wydają się być znacząco różne. W przypadku ciemnego pokoju mamy do czynienia z percepcją ciemności, która może być uznana za rodzaj wzrokowej percepcji braku. Jednakże za plecami nie mamy żadnego doświadczenia wzrokowego – to raczej brak percepcji a nie percepcja braku. Intuicyjnie wydaje się więc, że w przypadku percepcji wzrokowej percepcja braku nie jest tożsama z brakiem percepcji. Analogiczna teza jest jednak dużo bardziej kontrowersyjna w przypadku percepcji słuchowej. W szczególności może się wydawać, że doświadczenie ciszy jest po prostu identyczne z brakiem doświadczenia słuchowego. W referacie będę bronił tezy o, analogicznym do percepcji wzrokowej, braku tożsamości pomiędzy słuchową percepcją braku a brakiem percepcji słuchowej. Dokładniej, w opozycji do głównych teorii percepcji ciszy zaproponowanych przez Phillipsa, Sorensena i Soteriou, będę postulował, że doświadczenia ciszy reprezentują pustą przestrzeń. 

 

 

 

 

2019

Sympozjum Teorie przedmiotu. Perspektywa historyczna i systematyczna odbędzie się w piątek 14 czerwca 2019 r. w godzinach 10.00-17.30 w Instytucie Filozofii UJ w s. 25 im. Romana Ingardena.

10.00-10.45 Dr hab. Marek Piwowarczyk, prof. KUL, Współczesny hylemorfzm analityczny a problem  jedności przedmiotu

10.45-11.30 Dr Błażej Skrzypulec, IFiS PAN, Struktura przedmiotów multimodalnych

11.30-12.15 Dr Paweł Rojek, IF UJ, Nieoczekiwany powrót uniwersalistycznej teorii wiązki. W kierunku egzystencjalnej teorii jednostkowienia

12.15-13.00 Dr hab. Sebastian T. Kołodziejczyk, IF UJ, Transcendentalne vs. kategorialne pojęcie przedmiotu

13.00-14.30 Przerwa

14.30-15.15 Dr hab. Michał Głowala, UWr, Spór o złożenie formy i materii w późnej scholastyce

15.15-16.00 Dr hab. Jan Kiełbasa, prof. UJ, Esse obiectivum: być przedmiotem a być przedmiotem myśli

16.00-16.45 Dr hab. Wojciech Starzyński, IFiS PAN, Teoria przedmiotu R. Descartes'a i jej echa w myśli Brentana i Twardowskiego

16.45-17.30 Dr Andrzej Rygalski, Remanent w składzie przedmiotów Fregego

Wydarzenie na FB

 

2018

Metody filozofii w perspektywie historycznej i systematycznej, 8 czerwca 2018 r.

 

Sympozjum odbyło się z okazji Jubileuszu 85-lecia Profesora Władysława Stróżewskiego. 

 

prof. Władysław Stróżewski, Od ontologii do metafizyki

dr hab. Dariusz Kubok, Drogi badania – hodoi dizesios – w filozofii wczesnogreckiej

dr hab. Jan Kiełbasa, Disciplinaliter, rationabiliter, intellectualiter: średniowieczny dyskurs o metodach nauk teoretycznych

dr Andrzej Rygalski, G. Ch. Lichtenberg jako poprzednik G. Fregego. Początki filozofii analitycznej

 

prof. Tadeusz Szubka, Potoczny, naukowy i filozoficzny obraz świata. Metodologia filozofii w świetle idei Wilfrida Sellarsa

prof. Tomasz Placek, O przyczynowości w świetle indeterministycznym i z modalnymi korelacjami

dr hab. Sebastian Tomasz Kołodziejczyk, Intuicja filozoficzna: od stereotypu do ekspertyzy

dr Paweł Rojek, W kierunku jednolitej teorii zobowiązania ontologicznego i uprawdziwiania

 

Wydarzenie na FB 

Plakat do pobrania 

2017

Metafizyczne zobowiązania teorii w ujęciu historycznym i systematycznym, 9 czerwca 2017 r.

 

prof. dr hab. Paweł Kawalec (KUL), Ontologiczne założenia wnioskowań mieszanych w nauce

dr Błażej Skrzypulec (IFiS PAN), Wzrokowe przedmioty i słuchowe zdarzenia. Założenia modeli psychologicznych a koncepcje tożsamości diachronicznej

dr Paweł Rojek (IF UJ), Własności i predykaty

mgr Andrzej Bułeczka (University of Amsterdam), Zobowiązania ontologiczne semantyki Ockhama: metaontologia Quine'a vs Meinonga

 

prof. dr hab. Jacek Wojtysiak (KUL), Ontologiczne zobowiązania teorii metafizycznej

dr hab. Jan Kiełbasa (IF UJ)Aksjomaty boecjańskie i ich interpretacje w średniowiecznych komentarzach

dr Andrzej Rygalski (IF UJ)Zobowiązania ontologiczne w koncepcji Gottloba Fregego

mgr Jadwiga Guerrero van der Meijden (IF UJ), Czy badanie historii intelektualnej zobowiązuje ontologicznie? O założeniach historii idei

 

Wydarzenie na FB

2016

Uniwersalia a transcendentalia. Perspektywa historyczna i systematyczna, 3 czerwca 2016 r. 

 

Prof. Arkadiusz Chrudzimski (Instytut Filozofii, USz), Konceptualistyczna teoria transcendentaliów

Dr Paweł Rojek (Wydział Filozoficzny UPJPII, Kraków), Barbarzyńca w ogrodzie. Próba analitycznego odczytania scholastycznej teorii relacji

Dr Krzysztof Posłajko (Instytut Filozofii UJ), Nominalizm i rodzaje naturalne

Dr hab. Sebastian T. Kołodziejczyk (Instytut Filozofii UJ), Uniwersalia a transcendentalia. Deskrypcja, reprezentacja, konstytucja 

 

Dr Tomasz Tiuryn (Instytut Filozofii UW), Problem uniwersaliów w filozofii starożytnej: nurt arystotelesowski

Prof. Marcin Karas (Instytut Filozofii UJ), Między realizmem a nominalizmem Stanowisko Ockhama w sporze o uniwersalia

Dr Andrzej Rygalski (Instytut Filozofii UJ), Koncepcja Fregego z punktu widzenia sporu o uniwersalia

Dr hab. Jan Kiełbasa (Instytut Filozofii UJ), Transcendentalny status dobra w "Summa de bono" Filipa Kanclerza - inspiracje, innowacje, aporie

Plakat (PDF) 

2015

Wola, wybór i działanie w ujęciu historycznym i systematycznym, 13 czerwca 2015 r. 

 

Prof. Agnieszka Kijewska, Boecjuszowa koncepcja wolności

Dr hab. Jan Kiełbasa, Czy wolna wola jest dowolna? Kontrowersje wokół wolnego osądu (liberum iudicium) i wolnego wyboru (liberum arbitrium) na gruncie średniowiecznej antropologii

Mgr Karol Wilczyński, Al-Kindī – pierwszy filozof Arabów i nowe pojęcie woli

Prof. Katarzyna Paprzycka, Kauzalność czy odpowiedzialność sprawcza?

Dr hab. Andrzej J. Nowak, Racjonalność postępowania w świetle Peirce’owskiej koncepcji absolutnego przypadku

Dr hab. Sebastian T. Kołodziejczyk, Strategie konceptualizacji doświadczenia wolicjonalnego

Plakat (PDF)